Η Ιστορία της Μυκόνου

Η Μύκονος είναι το 33ο σε έκταση νησί της Ελλάδας με έκταση περί τα 85,5 τετρ.χλμ. Ο πληθυσμός της κυμαίνεται από 7000 σε 25000 κατοίκους ανάλογα την εποχή του χρόνου. Το ψηλότερο βουνό της είναι ο Προφήτης Ηλίας με περίπου 392 μ. ύψος. Δύο είναι οι οικισμοί του νησιού η Χώρα και η Άνω Μερά. Χωριά όμως ονομάζονται και όλες οι αγροικίες ΄που βρίσκονται σπαρμένες στις εξοχές του νησιού.

Η λέξη Μύκης σημαίνει κάθε τι που έχει στρογγυλό σχήμα, και όποιος έχει δει τό τοπίο της Μυκόνου γνωρίζει τα χαρακτηριστικά ολοστρόγγυλά της βράχια, σπαρμένα θαρρείς πάνω της από το χέρι του Θεού που μάλιστα προστατεύονται από την πολεοδομία και απαγορεύεται να καταστραφούν. Επίσης η λέξη Μύκης σημαίνει και το στρογγυλό κομμάτι στην λαβή κάθε Μυκηναϊκου ξίφους. Πολύ αργότερα και ίσως εμπνευσμένο από το σχήμα της λαβής του Μυκηναϊκού ξίφους η λέξης Μύκης χρησιμοποιείται και για να ονομάσει "κατ' ευφημισμόν" το ανδρικό μόριο.

Σύμφωνα με τον μύθο το νησί είναι ο βράχος που πέταξε ο Ποσειδώνας για να θάψει τους Γίγαντες, τους γυιούς της Γαίας, κατά την διάρκεια της Γιγαντομαχίας, που όρισε την αντικατάσταση της παλαιάς Θρησκείας και Κοινωνίας της Μητέρας Γης από την νέα θρήσκεία του Δωδεκάθεου που έκφραζε καλύτερα την καινούρια δομή της κοινωνίας.

Στην μεταγενέστερη εποχή όταν στο νησί εγκαθίστανται οι Ιώνες δημιουργείται ο Μύθος που ερμηνεύει το αρχαίο όνομα με το όνομα του οικιστή του νησιού τον Μύκονο, γυιου του Άνιου βασιληά της Δήλου (πιθανώς από το ρήμα ανιάω = κρατώ τα ηνία, που αναφέρονται συχνά και ως ανία-ανίοχος-ηνίοχος. Είναι δηλαδή ο Άναξ= ο έχων τα ηνία ), και της νύμφης Ροιούς ( = της Ροής, επίσης η ίδια λέξη σημαίνει Ρόδι και Παπαρούνα ιερά φυτά της Θεάς της Βλάστησης), εγγονό του Απόλλωνα και του Διόνυσου.

Οι Ιώνες ήλθαν στο νησί μετά την κάθοδο των Δωριέων και έδιωξαν τους προηγούμενους κατοίκους του νησιού, τους Κάρες και τους Φοίνικες. Στους ιστορικούς χρόνους η Μύκονος είναι άμεσα συνδεδεμένη με την γειτονική Δήλο. Αποτελεί τον τελευταίο σταθμό των προσκυνητών, στον οποίο θα μπορούσαν να συνέλθουν από τις κακουχίες του ταξιδιού σε μια μόνιμα ταραγμένη θάλασσα και να στολιστούν, πριν την προσέγγιση του ιερού λιμανιού της Δήλου, τελικό τους προορισμό. Στην Μύκονο επίσης βρίσκονται και τα λατομεία πωρόλιθου για το κτίσιμο των διάφορων δημοσίων κτιρίων του νησιού καθώς και τα καρνάγια για την επισκευή των πλοίων από τυχόν αβαρίες κατά την διάρκεια του ταξιδιού. Η καταστροφή της Δήλου οδηγεί και την Μύκονο στην αφάνεια.

Μετά την άλωση της Κων/πολης από τους Φράγκους το 1204, η Μύκονος παραχωρείται στους αδελφούς Γκίζη τον Αντρέα και τον Ιερεμία από την Βενετία, ανεψιούς του Δόγη Δάνδολου, οι οποίοι πεθαίνοντας άκληροι αφήνουν το νησί στην στην Βενετία.

Το 1537 το νησί μαζί και με τα υπόλοιπα νησιά του Αγαίου λεηλατούνται από τον φοβερό Τούρκο πειρατή Χαϊρεντιν Μπαρμπαρόσσα. Οι κάτοικοι πουλιούνται σκλάβοι ή καταφεύγουν στην γειτονική Τήνο. Έτσι ξεκινά η τουρκοκρατία στο νησί, το οποίο όμως ποτέ δεν κατοικείται από Τούρκους. Στα τέλη του 16ου αιώνα αναφέρονται 30 ορθόδοξες εκκλησίες και μια καθολική αλλά δεν υπάρχει κανένα τζαμί. Το νησί τότε αποκτά το προνόμιο της αυτοδιοίκησης και ιδρύεται έτσι το "Κοινό των Μυκονίων" το 1615.

Το 1770 με την ναυμαχία στο Τσεσμέ απελευθερώνονται τα νησιά, τα οποία συμμετέχουν με ενθουσιασμό στο πλευρό των Ρώσων. Ο Αντώνης Ψαρρός γίνεται ιππότης σε αναγνώριση των υπηρεσιών του και ο Γεώργιος Μπάος, γνωστός πειρατής του Αιγαίου παίρνει σαν αμοιβή το ομώνυμο σήμερα νησάκι στην είσοδο του λιμανιού της Μυκόνου. Εκείνη την εποχή φτάνει στο νησί, σαν πρόξενος της Μεγάλης Αικατερίνης, ένας πρών εραστής της ο κόμης Βοϊνόβιτς.

Αυτός κτίζει και το κτίριο της σημερινής Δημαρχίας σαν έδρα του Προξενείου και κατοικία του Προξένου, ένα νοσοκομείο στην περιοχή του Λιμανιού που και σήμερα ονομάζεαι σπιτάλια.

Με την συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή το 1774, η Ρωσία αποχωρέι από το Αιγαίο αλλά παραχωρεί στους νησιώντες το προνόμιο να ταξιδεύουν κάτω από την δική της σημαία. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη του εμπορίου αλλά και της πειρατείας. Πολλοί Μυκονιάτες μεταναστεύουν εκείνη την εποχή στην Ρωσία και σις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα διαρκεί αυτή η κατάσταση με τους πειρατές. Ο τελευταίος από τους πειρατές πεθαίνει από χολέρα και θάβεαι στο εκκλησάκι της Αγίας Σωτήρας του Κάστρου.

Την εποχή της επανάστασης ενάντια στους Τούρκους στο νησί εισρέουν πρόσφυγες από τα καταστραμμένα νησιά και αυξάνει ο πληθυσμός του νησιού.

Με το τέλος του 19ου αιώνα άρχισε να φθίνει το εμπόριο μιας και οι Μυκονιάτες δεν ακολούθησαν έγκαιρα τις τεχνολογικές εξελίξεις της ατμοπλοϊας.

Μετά το Β' παγκόσμιο πόλεμο άρχισε η ανάπτυξη του Τουρισμού και σήμερα η Μύκονος αποτελεί έναν από τους πιο διάσημους προορισμούς για χιλιάδες τουρίστες σε όλον τον κόσμο.

της Αθηνάς Γεωργιάδου

Βιβλιογραφία:

Οδηγός Δήλου Μυκόνου του Κων. Τσάκου

Ετυμολογικό Λεξικό των Liddel and Scott